Những nội dung chủ cơ sở y tế bắt buộc phải nắm (Giai đoạn 2025–2026)

Trong lộ trình chuyển đổi số ngành Y tế theo Nghị quyết 20/NQ-TW và Quyết định 749/QĐ-TTg, việc kê đơn thuốc điện tử và liên thông dữ liệu Dược Quốc gia đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với toàn bộ hệ thống khám chữa bệnh và bán lẻ thuốc.

Thực tế cho thấy, tình trạng kháng kháng sinh tại Việt Nam đang ở mức báo động, buộc Bộ Y tế phải siết chặt quản lý thông qua hệ thống dữ liệu tập trung. Vì vậy, kê đơn điện tử không còn là lựa chọn, mà là điều kiện pháp lý để cơ sở y tế tiếp tục hoạt động ổn định trong giai đoạn 2025–2026.

Bài viết này tổng hợp lộ trình áp dụng, mức xử phạt, quy trình đăng ký và giải pháp công nghệ giúp chủ phòng khám, nhà thuốc, bác sĩ và dược sĩ chủ động tuân thủ đúng quy định, tránh rủi ro thanh tra và xuất toán bảo hiểm.

1. Lộ trình áp dụng kê đơn thuốc điện tử theo quy định Bộ Y tế

1.1. Mốc áp dụng đối với Bệnh viện và Nhà thuốc

Thời hạn hoàn thành: trước ngày 01/10/2025

Đối tượng áp dụng:

• Bệnh viện từ 300 giường trở lên
  Bắt buộc thực hiện kê đơn thuốc điện tử và liên thông dữ liệu lên Hệ thống Đơn thuốc Quốc gia.

• Cơ sở bán lẻ thuốc (Nhà thuốc, Quầy thuốc)
  Bắt buộc bán thuốc theo mã đơn thuốc điện tử trên phần mềm quản lý và liên thông dữ liệu bán thuốc hằng ngày.

Lưu ý:
Việc “có phần mềm” là chưa đủ. Cơ sở phải kết nối, truyền dữ liệu thực tế lên hệ thống quốc gia. Các giao dịch bán thuốc không liên thông sẽ bị coi là không hợp lệ.

1.2. Mốc áp dụng đối với Phòng khám tư nhân & cơ sở khác

Thời hạn hoàn thành: trước ngày 01/01/2026

Áp dụng cho toàn bộ cơ sở khám chữa bệnh ngoài bệnh viện hạng 1, 2, 3, bao gồm:

• Phòng khám đa khoa, chuyên khoa

• Phòng nha, thẩm mỹ viện

• Cơ sở y học cổ truyền

Yêu cầu bắt buộc:

• 100% đơn thuốc phải được kê trên hệ thống điện tử

• Áp dụng cho cả thuốc kê đơn, không kê đơn, đông y, sinh phẩm

• Không phân biệt số lượng bệnh nhân nhiều hay ít

2. Mức xử phạt vi phạm kê đơn & bán thuốc

2.1. Đối với cơ sở khám chữa bệnh (Phòng khám tư nhân)

Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, một cơ sở có thể bị xử phạt đồng thời nhiều lỗi trong cùng một đợt kiểm tra.

Ví dụ thực tế tại tỉnh Phú Thọ:

Một phòng khám bị xử phạt 3 lỗi phổ biến:

1. Không thực hiện báo cáo hoạt động khám chữa bệnh

2. Kê đơn thuốc không đúng quy định (đơn tay, sai mẫu…)

3. Không kê đơn thuốc điện tử và không liên thông dữ liệu

👉 Mức phạt: 3.000.000 VNĐ/lỗi
👉 Tổng tiền phạt: 9.000.000 VNĐ/lần kiểm tra

2.2. Đối với Nhà thuốc / Quầy thuốc

Theo Điểm đ Khoản 4 Điều 59, hành vi:

“Bán thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc hợp lệ”

👉 Mức phạt: 10.000.000 VNĐ ngay lần vi phạm đầu tiên

Thực tế tại Lâm Đồng:
Một chuỗi nhà thuốc bị kiểm tra đồng loạt 10 cơ sở và 100% cơ sở đều bị xử phạt, tổng số tiền phạt lên tới hàng trăm triệu đồng.

3. Hướng dẫn đăng ký mã liên thông & kê đơn đúng chuẩn

3.1. Quy trình đăng ký Mã định danh cơ sở (Mã liên thông)

Bước 1:
Truy cập donthuocquocgia.vn → Đăng ký cơ sở khám chữa bệnh → Khai báo thông tin

Bước 2:
Tải lên hồ sơ pháp lý (PDF):

• Danh sách người hành nghề

• Giấy phép hoạt động khám chữa bệnh

Bước 3:
Sở Y tế phê duyệt → Cấp mã liên thông → Cấu hình vào phần mềm quản lý (HIS)

3.2. Mã định danh người kê đơn (Bác sĩ/Y sĩ)

• Một bác sĩ chỉ có một mã duy nhất, sử dụng suốt đời

• Dùng chung tại mọi nơi hành nghề

• Khi đổi nơi làm việc → chỉ cần cập nhật thông tin, không cấp lại mã mới

4. Tiêu chuẩn đơn thuốc điện tử hợp lệ

• Mã đơn thuốc: 14 ký tự (theo Thông tư 04/2022 & 27/2021)

• Hiệu lực đơn:

  • Thông thường: 05 ngày

  • Bệnh mãn tính: 60–90 ngày (bắt buộc ghi chú)

• Thông tin người bệnh:
  Bắt buộc có số điện thoại để gửi đơn điện tử

5. Giải pháp phần mềm hỗ trợ liên thông

Hiện nay đã có:

• 54 phần mềm quản lý cơ sở y tế

• 66 phần mềm quản lý nhà thuốc

được Bộ Y tế công nhận đủ điều kiện liên thông.

Giải pháp hỗ trợ nổi bật

Chương trình hợp tác với Công ty CP SPHACY cung cấp:

• Phần mềm quản lý công ty dược & nhà thuốc dùng thử KHÔNG mất phí

• Liên thông DQG, có tích hợp hóa đơn điện tử và chữ ký số, liên tục cập nhật các thông tư, thông báo, hướng dẫn của thuế.

6. Lưu ý về thuế & kinh doanh dược online

6.1. Tách bạch tài khoản ngân hàng

• Nên sử dụng tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh

• Tránh rủi ro bị truy thu thuế do dòng tiền cá nhân – kinh doanh lẫn lộn

6.2. Bán thuốc trên sàn TMĐT

Không được phép:

• Bán thuốc trên Shopee, Lazada, Facebook, Zalo

• Livestream bán thuốc

• Quảng cáo sai sự thật, dùng từ ngữ khẳng định tuyệt đối

Được phép:

• Bán trên sàn TMĐT được Bộ Y tế cấp phép

• Bán trên website/app chính thức của nhà thuốc

• Lưu trữ dữ liệu tư vấn tối thiểu 24 tháng

Kết luận

Kê đơn thuốc điện tử và liên thông Dược Quốc gia không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nền tảng để ngành y tế vận hành minh bạch và bền vững.

Việc chủ động triển khai trước năm 2026 giúp cơ sở:

• Tránh rủi ro phạt hành chính lên đến 10 triệu đồng/lần

• Không bị xuất toán BHYT

• Gia tăng uy tín và lượng bệnh nhân (thực tế tại Phú Thọ ghi nhận lượt khám tăng gấp 5 lần)